یاددهی یادگیری مطلوب
كيفيت مديريت سيستم (مدرسه)
يكي از مولفههاي اساسي بهبود كيفيت در مدرسه، توجه به فعاليتها و فرايندهاي مديريت سيستم (مدرسه) است. در مديريت نوين آموزشي، دستيابي به اهداف آموزش و پرورش مدرسه، نيازمند رهبري و مديريت اثربخش است. مديريت مبتني بر مشاركت، توجه به همافزايي و بهرهگيري از تمام توان و قابليت همكاران، اتكا به برنامهريزي تعاملي، برنامهريزي مبتني بر هدف و برنامهريزي عملياتي، توجه به آموزش و توسعه دانش، بينش و توان كاركنان، ايجاد و جو صميمانه و دوستانه ميان كاركنان، تشويق كاركنان به فعاليت هوشمندانه و توجه به نوآوري و خلاقيت در فعاليتهاي آموزشي از جمله ويژگيهاي عمده مديريت موفق در مدرسه است. شوراي برنامهريزي آموزشي مدرسه در نخستين اقدام خود ميبايست ويژگيهاي يك مديريت مطلوب را در مدرسه مشخص كند و در مراحل بعد بايد اقدام به مقايسه وضعيت موجود با وضعيت مطلوب نمايد.
نشانگر يا وضعيت مطلوب براي مدير سيستم (مدرسه)
1- داشتن اعتماد به نفس، 2- قابليت اعتماد و اطمينان بودن براي زيردستان،
3- داشتن قوه ابتكار و خلاقيت، 4- داشتن اراده و پشتكار و جديت، 5- ارزيابي صحيح از كاركنان، 6- ارائه بازخورد مناسب به عملكرد كاركنان، 7- همكاري مناسب و دوستانه مدير و كاركنان، 8- درك متقابل بين مدير و همكاران 9- قانونمند بودن مدير، 10- تعامل منظم و هدفمند با ديگر مديران، 11- اشراف به نيازهاي روز دانشآموزان، 12- برنامهريزي منطقي و تعاملي، 13- تهيه يك گزارش مستند و مدون از فرايند برنامهريزي مدرسه.
كيفيت معلم در فرايند يادگيري و آموزش
برخورداري معلم از دانش، بينش و توان حرفهاي و حضور پرقدرت او در فرايند آموزشي را بايستي يكي از پايدارترين مولفههاي كيفيت آموزشي دانست. سازماندهي فعاليتها و تجارب آموزشي دانشآموزان در كلاس درس، فراهم آوردن فرصت انديشيدن و رشد قوه خلاقيت دانشآموزان، رشد مهارتهاي عاطفي و اجتماعي دانشآموزان، گسترش دامنه ديد فراگيران و در نهايت افزايش دانش، تخصص و مهارت سوادآموزي از بنياديترين نقشهاي معلمان در فرايند ياددهي- يادگيري است.
فرايندهاي آموزشي معلم ميبايست به گونهاي باشد كه توان تجزيه و تحليل و داوري درست و پرهيز از پيشداوري را در بين دانشآموزان تقويت نمايد. معلم از طريق كاربرد راهبردهاي درست ميتواند دانشآموزان را جامعنگر، كنجكاو و همراه در پي معرفت حقيقي، مطمئن در استدلال انعطافپذير، آگاه به سوگيريهاي شخصي و بدون تعصب در ارزيابي و محتاط در قضاوت تربيت كند.
راهبردهاي آموزشي معلم همچنين ميتواند يك محيط فكورانه و سالم روانشناختي براي تفكر ايجاد كند و از طريق بهكارگيري راهبردها و روشهاي روشن، تفكر خوب را در دانشآموزان تقويت نمايد. به علاوه معلم ميتواند فرصتهاي تمريني قابل توجهي در محتوا و موضوع اصلي براي انديشيدن دانشآموزان فراهم نمايد.
نشانگر يا وضعيت مطلوب براي تدريس و يادگيري معلم
- به دانشآموزان نشان دهد كه براي آنها، احترام قائل است.
- روي موفقيت و عزت نفس دانشآموزان تأكيد كند.
- دانشآموزان را با يكديگر مقايسه نكند.
- به تفاوتهاي فردي احترام بگذارد.
- دانشآموزان را به نام صدا كند.
- برنامهريزي دقيق و برخورداري از طرح درك مناسب.
- ارزشيابي مستمر دانشآموزان.
- بهرهگيري از روشهايي كه منجر به پرورش خلاقيت دانشآموزان ميشود.
- بهرهگيري مناسب از تشويق و تنبيه.
- تسلط بر اداره فعاليتهاي دانشآموزان.
- شناسايي استعداد دانشآموزان و كمك در شكوفايي آنها.
- انجام ارزشيابي تشخيصي متناسب با موضوع درسي.
- بهرهگيري از ابزارهاي مختلف در آموزش شامل رايانه، اينترنت و. . . .
- طرح پرسشهاي داراي سطوح مختلف.
- احساس مسئوليت در عمل شامل تأكيد بر يادگيري و فعاليت شاگردان.
- دانستن چگونگي تناوب بازي و كار، بازي و مطالعه.
- به دانشآموزان در فعاليتهاي گروهي مسئوليت بدهد.
- به توانايي و مهارتهاي غيردرسي دانشآموزان توجه كند.
فعاليتهاي فوقبرنامه
از ويژگيهاي مدارس، كيفيت بالا، وجود برنامههاي علمي، اجتماعي و فرهنگي چالشبرانگيز در كنار برنامههاي رسمي آموزش و پرورش است. برگزاري مسابقات علمي، شركت فعال در المپيادهاي گوناگون، برگزاري گردهمايي فرهنگي، هنري و اجتماعي نمونهاي از اين برنامهها است. ايجاد جو علمي و برگزاري فعاليتهاي فكري، هنري و اجتماعي ضمن توانمنديهاي شناختي، اجتماعي و عاطفي دانشآموزان ميتواند در پيشرفت تحصيلي آنها تأثيرگذار باشد.
متأسفانه در نظام تعليم و تربيت ما به جاي جو علمي، اجتماعي و فرهنگي، جو امتحاني برقرار است. گرفتن امتحانهاي مكرر، ايجاد ترس از نمره و شكست هيچگاه نميتواند ما را در رسيدن به اهداف آموزش و پرورش كه همانا تربيت انسانهاي خلاق، انديشمند، داراي تفكر انتقادي، مهارت در گفتن و شنيدن، سواد اجتماعي، مسئوليتپذير و تمايل به مشاركت در مسائل اجتماعي و سياسي ياري رساند.
ساسان امرایی دانشجویی کارشناسی ارشد برنامه ریزی آموزشی دانشگاه اصفهان نویسنده وبلاگ